Ucuz LPG bombası
|
İkitelli Sanayi Sitesi'ndeki Baygaz'ın sahibi
İbrahim Yeşil: "Ben bu işyerini 1999'da
kurarken, 'Seni denetlemeye geleceğiz'
demişlerdi. O gün bugün bekliyorum." LPG
patlaması geçiren bir araç (altta). FOTOĞRAF:
VAHAP ŞATIR FOTOĞRAF: KURBANİ GEYİK/AA
|
Ucuz diye araçlara kaçak LPG
takılıyor. Sonuç: Bir haftada iki ayrı patlama
08/01/2005 (4742 kişi
okudu)
İSMAİL SAYMAZ (Arşivi)
İSTANBUL - İstanbul'da LPG (likit petrol gazı) ile
çalışan araçlardan biri trafik kazası sonucu patladı;
bir araç park halindeyken infilak etti; Erzurum'da bir
araç onarılırken alev alev yandı. 1 Ocak-6 Ocak 2005
tarihleri arasında, sadece altı gün içinde meydana gelen
bu olaylar, gözleri 'tekerlekli bombalara' çevirdi.
LPG'li araçlarla ilgili rakamlar ve 'ihmal' zinciri,
ürkütücü: LPG'li araçların sayısı İstanbul'da 150 bin,
tüm Türkiye'de ise 1.5 milyonu buluyor. Bu araçların
büyük bölümü, tamirhanelerde, normalin sadece dörtte
biri fiyatına ve kaçak olarak takılan LPG'lerle trafiğe
çıkıyor. Montaj işlemi aracın ruhsatına yansıtılmazken,
ikinci el LPG'ciler de günden güne artıyor. Makine
Mühendisleri Odası'na (MMO) göre, 2004 yılı içerisinde
'gaz sızdırmazlık kontrolünden' kaçan bine yakın LPG'li
araç, 'seyyar bomba' misali kent içinde dolaşıyor.
MMO'nun verilerine göre İstanbul'da 150 bin LPG'li araç
trafiğe çıkıyor. Kentteki LPG'li araçlardan 15 bini ise
ticari olarak hizmet veriyor.
Hem tak hem onayla
MMO Şube Başkanı Tevfik Paker sorunun 1998-2000
yıllarında kendilerinde bulunan 'montaj denetim
yetkisinin' bu tarihten sonra montajcı firmalara
devriyle başladığını belirterek, "Bir makine mühendisi
çalıştırmak ve Türk Standartları Enstitüsü'nden belge
almak koşulu getirilen montajcılar, denetimi de
işyerlerinde yapmaya başladı. Denetimin montajcılara
bırakılmasıyla birlikte suiistimaller arttı. Firma için
acil olan kâr dürtüsü. Bu yüzden standartlara uygun
olmayan malzeme kullanılabiliyor, yanlış montaj
yapılabiliyor. Bu da rüşvete neden oluyor" dedi.
Çeyrek fiyata montaj
Paker'in yakındığı 'denetimsizlikten', İkitelli Sanayi
Sitesi'ndeki 'izinli' montaj firması Baygaz'ın sahibi
İbrahim Yeşil de yaka silkiyor. Yeşil, piyasada 100'ü
aşkın 'izinli' montaj firması bulunduğunu, ancak bu
arada kaçak montajcıların mahalle aralarına kadar
girdiğini belirtiyor. Yeşil, oto tamircileri ve
egzozcuların da 'ucuz fiyatlar' karşılığında LPG montajı
gerçekleştirdiğini belirterek, "Ben bu işlemi 550 YTL
karşılığında yapıyorum. Ancak biliyorum ki, aynı işlemi
170 YTL'ye bile yapanlar var. Bunlar ya düşük kaliteli,
ya eksik malzeme kullanıyor, ya da kaçak olarak
gerçekleştiriyor" diye konuştu.
'İkinci el' pazarlığı
Gazetelerin sarı sayfalarına ilan veren LPG
montajcıları, montaj fiyatlarının 170 YTL'yle 270 YTL
arasında değiştiğini, ruhsat işleminin sürücü tarafından
yapılması gerektiğini, bu işlem gerçekleştirilmezse bile
sorun yaşanmayacağını söyledi.
Yine montajcıların verdiği bilgiye göre, 'ikinci el'
LPG'lerin satıldığı ortaya çıktı. Eski tankların 'daha
eski' LPG ile değiştirilmesi biçimindeki bu işlemin
piyasada fiyatı, 150 YTL.
Ruhsata göre 'normal'
Kaçak montaj işlemi gerçekleştirilen araçların tamamı,
bu işlemi ruhsatlarına yansıtmıyor. Trafik
kontrollerinde ya da fenni muayene işlemi sırasında
anlaşılması gereken bu durum, yine 'suiistimal' yüzünden
görmezden geliniyor. İddiaya göre, Karayolları'na bağlı
Araç Muayene İstasyonları'nda ruhsat işlemlerini topluca
halleden 'muameleci' adı verilen 'iş kotarıcılar' rüşvet
karşılığında yasadışılığın üzerini örtüyor.
Trafik: Özel denetimi yok
Trafik yetkilileri araçlardaki LPG kullanımıyla ilgili
özel bir denetlemeleri olmadığını ancak, sabit olarak
yapılan uygulamalarda kontrollerini yaptıklarını
söyledi. Denetlemelerde aracın ruhsatında benzinli
yazmasına rağmen LPG kullandığı saptanan araçların
trafikten men edildiğini kaydeden yetkililer, mümkün
olduğunca tüm araçlarda bu kontrolleri yaptıklarını
kaydetti. Ancak LPG kullanımının yaygın olduğu Renault
ve TOFAŞ markalı araçlara daha şüpheli yaklaşıldığını
kaydedenen yetkililer, kimi zaman lüks arabalarda da LPG
ile karşılaştıklarını ifade etti.
1980'lerden yadigâr...
Likit petrol gazlı (LPG) araçların kullanımının geçmişi,
Avrupa ülkelerinde 1960'lı yıllara kadar uzanıyor.
Türkiye'de ise LPG'ler 1980'li yılların başında,
'alternatif yakıt' arayışına verilen ilk yanıt olmuştu.
1980'li yılların sonunda birçok kişi aracına kaçak
bağladığı LPG ile trafiğe çıktı. Birçok 'arka bagajda'
birer 'mavi mutfak tüpü' saklanıyordu. LPG, ancak 1995
yılında resmileşebildi.
10. yılda tablo
Trafik araçlarında LPG kullanımı, resmiyet kazanışının
10. yılında üç ayrı olayla gündeme geldi. Bu olaylardan
ilki Gözcü gazetesi çalışanı Oya Kayaoğlu'nun yaşamını
yitirdiği trafik kazası oldu. E5 Karayolu'nda 2 Ocak'ta
meydana gelen kaza sonrası, Kayaoğlu'nu taşıyan, Gözcü
gazetesi ulaştırma servisinde çalışan LPG'li araç alev
alev yanmaya başladı. Araçta sıkışan Kayaoğlu
kurtarılamadı. İkinci olay ise önceki gün meydana geldi.
Beyoğlu'nda bir apartmanın garaj olarak kullanılan giriş
katında park halindeki 34 TAP 64 plakalı LPG'li araç,
çalıştırıldığı anda patladı. Aracın sürücü Mustafa Çelik
yaralanırken, apartamının önündeki tek katlı işyeri
kısmen yıkıldı. Kaza sonrası hazırlanan raporda, aracın
LPG'li olmasına karşın ruhsatında 'benzinli' olduğu
görülüyordu. 1 Ocak'ta Erzurum'da müydana gelen olayda
da Sanayi Sitesi'nde onarımı yapılan 25 EF 809 plakalı
taksi birden alev alıp patlamıştı. Patlamada üç kişi
yaralandı, beş işyeri hasar gördü.
MMO: Can güvenliğini tehdit eden 900 araç trafikte
Kaçak montajcıların yaygınlık kazandığı gerçeği Makine
Mühendisleri Odası'nın (MMO) rakamlarına da yansıyor.
MMO'ya ait istasyonlarda, LPG'li ticari araçların yılda
bir, normal araçların ise iki yılda bir zorunlu
yaptırması gereken 'gaz sızdırmazlık kontrolü', kaçağın
boyutunu ele veriyor. 2004 yılında MMO istasyonlarına
gelen araçlardan beşte biri gaz sızdırıyordu. Buna göre;
'23 bin 740' araçtan '6 bin 400'ünün montajı kamu can ve
mal güvenliği açısından sakıncalı bulundu. Bunlardan 5
bin 500'ü eksikliklerini gidererek 'uygun' raporu
alırken, 900'ü bir daha geri dönmemiş. MMO Şube Başkanı
Tevfik Paker, "Bu 900 araç, kent trafiği içinde adeta
pimi çekilmiş biçimde dolaşmakta" dedi.
Paker, LPG piyasasındaki denetimsizliğin ortadan
kalkması için Sanayi Bakanlığı ile protokol hazırlığında
olduklarını kaydetti. Kendilerine ait 'gaz kontrol
istasyonlarının Araç Muayene İstasyonları bünyesine
alınmadığından yakınan Paker, "LPG sızdırmazlık
kontrolleri Araç Muayene İstasyonları'nda kontrol
edilmeli, bu raporu olmayan araçlara Fenni Muayene
Uygunluk Raporu verilmemeli. Trafik denetimlerinde
LPG'li her aracın özellikle MMO tarafından verilen LPG
sızdırmazlık raporu bulunduğu kontrol edilmeli" diye
konuştu. İkitelli Sanayi Sitesi'nde bulunan Baygaz'ın
sahibi İbrahim Yeşil ise, sektördeki denetimsizlik
konusunda Paker'le hemfikir. Sanayi Bakanlığı'nın
montajcılar üzerinde denetim yapmadığını da anlatan
Yeşil, "Ben bu işyerini 1999 yılında kurarken, 'Seni
denetlemeye geleceğiz' demişlerdi. O gün bugün
bekliyorum" dedi.